Jarima ballari tizimi (E-jarimaball)
2025-yil 1-iyundan O'zbekistonda haydovchilarning yo'l harakati qoidabuzarliklari jarima ballari bilan baholanadi. Ballar yig'indisi 8 ga yetganda SMS ogohlantirish keladi, bir yil ichida 12 balldan oshsa — materiallar sudga yuboriladi va haydovchilik huquqidan mahrum qilish masalasi ko'riladi. Manba: Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 6-maydagi 296-son qarori.
Tizim qanday ishlaydi
- Ball qachon yoziladi. Faqat DYHXX xodimi rasmiylashtirgan bayonnoma bo'yicha qaror chiqqanda. Foto va video kameralar bo'yicha jarimalar uchun hozircha ball yozilmaydi.
- Hisob qayerda yuritiladi. IIVning «E-jarimaball» modulida avtomatik; haydovchi ballarini mobil ilovada ko'radi, har bir ball haqida SMS keladi.
- Hisoblash davri. Birinchi qoidabuzarlik kunidan keyingi yilning shu kunigacha — bir yil.
- 8 ball — SMS orqali ogohlantirish.
- 12 balldan oshsa — materiallar sudga, haydovchilik huquqidan mahrum qilish masalasi.
- Rag'batlantirish. 6 oy qoida buzilmasa 2 ball chegiriladi; 12 oy toza yurgan haydovchining keyingi birinchi balli hisoblanmaydi.
- Rozi bo'lmasangiz. DYHXX bo'linmasiga murojaat, sudga yoki yuqori organga shikoyat; sud qarori bekor qilinsa ball o'chiriladi.
Qoidabuzarliklar va ballar
| Qoidabuzarlik | Modda | Ball |
|---|---|---|
| Yo'l-transport hodisasi joyidan ketib qolish | 137-m. 1-q. | 2 |
| Belgilangan tezlikni 60 km/soatdan ortiq oshirish | 128³-m. 4-q. | 2 |
| Belgilangan tezlikni 40 dan 60 km/soatgacha oshirish | 128³-m. 3-q. | 1,5 |
| Yo'l harakati xavfsizligiga tahdid soluvchi guruh bo'lib harakatlanishda qatnashish | 129-m. | 1,5 |
| Foydalanish taqiqlangan yoki davlat raqam belgisi o'zboshimchalik bilan olib tashlangan transport vositasini boshqarish | 125-m. 5-q. | 1 |
| Tonirovka bo'yicha qoidabuzarlik bir yil ichida takror | 126-m. 2-q. | 1 |
| Belgilangan tezlikni 20 dan 40 km/soatgacha oshirish | 128³-m. 2-q. | 1 |
| Svetoforning taqiqlovchi signaliga yoki tartibga soluvchining taqiqlovchi ishorasiga qaramay o'tib ketish | 128⁴-m. 2-q. | 1 |
| Qarama-qarshi harakat tomoniga chiqish; avariya holatini yuzaga keltirish | 128⁵-m. 2-q. | 1 |
| Quvib o'tish qoidalarini buzish | 128⁹-m. | 1 |
| Temir yo'l kesishmasidan o'tish qoidalarini buzish | 130-m. | 1 |
| Texnik reglamentga mos kelmaydigan tonirovka yoki ko'zgusimon oynali transport vositasidan foydalanish | 126-m. 1-q. | 0,5 |
| Belgilangan tezlikni 20 km/soatgacha oshirish | 128³-m. 1-q. | 0,5 |
| Mayoqcha va maxsus tovush signali yoqilgan transport vositasiga yo'l bermaslik | 128⁵-m. 1-q. | 0,5 |
| Hamrohlik shart bo'lganda avtobus yoki mikroavtobusda IIO hamrohligisiz odam tashish | 128⁸-m. 2-q. | 0,5 |
| Tormoz, rul yoki ulagich qurilmasi nosoz, yoxud ruxsatsiz qayta jihozlangan transport vositasini boshqarish | 125-m. 3-q. | 0,3 |
| Odam tashish qoidalarini buzish | 128⁸-m. 1-q. | 0,3 |
| Tovush signalini sababsiz berish; zavodda nazarda tutilmagan tovush yoki yoritish qurilmalarini o'rnatish | 127-m. 1-q. | 0,2 |
| To'xtash yoki to'xtab turish qoidalarini buzish | 128⁶-m. | 0,2 |
Ko'p so'raladigan savollar
- Jarima ballari qachondan hisoblanadi? 2025-yil 1-iyundan, faqat DYHXX xodimi tuzgan bayonnoma bo'yicha.
- Kamera jarimasi uchun ball yoziladimi? Hozircha yo'q — faqat inspektor rasmiylashtirgan holatlar.
- Necha ballda prava olib qo'yiladi? Bir yilda 12 balldan oshsa — sud orqali mahrum qilish masalasi; 8 ballda SMS ogohlantirish.
- Ballar kamayadimi? Ha: 6 oy qoida buzmasangiz 2 ball chegiriladi; 12 oy toza yurgan haydovchining keyingi birinchi balli hisoblanmaydi.
- Ballarni qayerdan ko'raman? «E-jarimaball» moduli — IIV mobil ilovasi va SMS.
Bu yo'ldagi jarima ballari. Amaliy imtihondagi (avtodrom) xatolar uchun ballar — alohida jadvalda.